काठमाडौँ । मध्यपूर्वमा बढ्दो तनावका कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य १०० डलर प्रति ब्यारेलभन्दा माथि पुगेको छ । विश्व बजारको प्रमुख सूचक ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य आइतबार बजार खुल्नेबित्तिकै तीव्र रूपमा बढेर १०० डलर पार पुगेको हो ।

सन् २०२२ मा रुसले युक्रेनमाथि आक्रमण गरेपछि पहिलो पटक तेलको मूल्य यति उच्च पुगेको छ ।

अमेरिका र इजरायलले ईरानमाथि आक्रमण गरेपछि फारसको खाडीस्थित होर्मुज जलमार्गबाट जहाज आवतजावत लगभग ठप्प भएको छ । यही मार्गबाट विश्वको करिब २० प्रतिशत तेल र तरलीकृत प्राकृतिक ग्यास ढुवानी हुने गर्छ । मार्ग अवरुद्ध भएपछि बजारमा तेल आपूर्तिबारे चिन्ता बढेको छ ।

आक्रमणअघि कच्चा तेलको मूल्य करिब ७० डलर प्रति ब्यारेल थियो । त्यसपछि केही दिनमै मूल्य बढेर ८० डलर पुगेको थियो भने शुक्रबारसम्म आइपुग्दा करिब ९३ डलर पुगेको थियो। त्यसपछि बजार पुनः खुल्दा मूल्य अझ बढेर १०९ डलर नजिक पुगेको बताइएको छ ।

ईरानको रिभोल्युसनरी गार्डले होर्मुज जलमार्ग बन्द भएको घोषणा गरेपछि धेरै जहाज मालिकहरूले जोखिमका कारण जहाज सञ्चालन गर्न हिच्किचाएका छन्। यसैबीच जहाज बिमा खर्च पनि तीव्र रूपमा बढेको छ ।

अमेरिकाले जहाजलाई सुरक्षा र बिमा सहयोग दिने प्रस्ताव गरेको भए पनि आवश्यक बिमा रकम अत्यधिक भएकाले समस्या समाधान हुन सकेको छैन ।

तनावका बीच बहराइन, कुवेत, कतार, साउदी अरब र संयुक्त अरब इमिरेट्सका तेल प्रशोधन केन्द्र र ग्यास संरचनामा पनि आक्रमण भएको जनाइएको छ । यसले ऊर्जा पूर्वाधारमा क्षति पुग्ने जोखिम बढाएको छ ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार होर्मुज जलमार्ग लामो समय बन्द रहे विश्व बजारमा दैनिक करिब दुई करोड ब्यारेल तेल आपूर्ति अवरुद्ध हुन सक्छ। यस्तो अवस्थामा वैकल्पिक मार्ग र आपतकालीन भण्डार प्रयोग गरेर केही आपूर्ति व्यवस्थापन गर्न सकिए पनि विश्व बजारमा तेल अभावको समस्या बढ्ने सम्भावना रहेको विश्लेषण गरिएको छ।