काठमाडौँ । अमेरिकाले क्युबामाथि आर्थिक दबाब बढाउँदै नयाँ प्रतिबन्धहरूको घोषणा गरेको छ । अमेरिकी विदेशमन्त्री मारको रुबियोले ट्रम्प प्रशासनको निर्णयको बचाउ गर्दै प्रतिबन्ध क्युबाली जनतामाथि नभई सत्तासँग जोडिएको आर्थिक सञ्जाललाई लक्षित गरिएको बताएका छन् ।

नयाँ प्रतिबन्धको मुख्य निशानामा क्युबाको क्रान्तिकारी सशस्त्र सेनाले सञ्चालन गर्दै आएको विशाल व्यापारिक समूह जीएइएसए परेको छ । साथै क्यानडाको कम्पनी शेरिट इन्टरनेशनलसँग संयुक्त रूपमा सञ्चालित मोआ निकल परियोजनामाथि पनि प्रतिबन्ध लगाइएको छ । त्यसपछि शेरिट इन्टरनेसनलले क्युबाबाट आफ्नो व्यवसाय समेट्ने घोषणा गरेको छ । यससँगै क्युबामा कम्पनीको ३२ वर्ष लामो उपस्थिति अन्त्य हुने भएको छ ।

विशेषज्ञहरूले यी प्रतिबन्धले पहिले नै कमजोर अवस्थामा रहेको क्युबाको अर्थतन्त्रमा गम्भीर असर पार्न सक्ने बताएका छन् । क्विन्सी संस्थानसँग आबद्ध अनुसन्धानकर्ता ली स्लेन्करका अनुसार नयाँ कानुनी अधिकारअन्तर्गत अमेरिकाले अब तेस्रो देशका कम्पनी र नागरिकमाथि पनि कारबाही गर्न सक्नेछ । उनका अनुसार त्यस्ता कम्पनीका अमेरिकी सम्पत्ति रोक्का गर्न सकिनेछ भने लगानीकर्ता र कर्मचारीको अमेरिका भ्रमणमा समेत असर पर्न सक्छ ।

क्युबा मामिलाका विज्ञ तथा अर्थशास्त्री पाभेल भिडालले यी कदमलाई अत्यन्त चिन्ताजनक भनेका छन् । उनका अनुसार क्युबाको अर्थतन्त्र पहिले नै लगभग ठप्प अवस्थामा पुगेको छ । जनवरीदेखि अमेरिकाले इन्धन आपूर्ति रोकेपछि अवस्था अझ खराब बनेको उनले बताएका छन् । नयाँ प्रतिबन्धपछि जीएइएसएसँग आबद्ध विदेशी साझेदारहरू पनि टाढिन सक्ने उनको भनाइ छ, किनकि धेरै कम्पनीले अमेरिकी प्रतिबन्धलाई चुनौती दिने जोखिम उठाउन चाहँदैनन् ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार जीएइएसएको क्युबाको अर्थतन्त्रमा अत्यन्त गहिरो प्रभाव छ । यो समूहले खुद्रा व्यापार, होटल, ट्राभल एजेन्सी, सवारी भाडा सेवा, वित्तीय संस्था तथा मुद्रा विनिमय सञ्जालसम्म नियन्त्रण गर्दै आएको छ । प्रतिवेदनहरूका अनुसार जीएइएसएको प्रभाव क्युबाको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको करिब ४० प्रतिशत क्षेत्रमा फैलिएको छ ।

सन् १९९० को दशकमा सोभियत संघ विघटन भएपछि र अमेरिकी प्रतिबन्ध कडा बनेपछि क्युबाली सेनाले यो व्यापारिक संरचना निर्माण गरेको थियो । लामो समयसम्म यसको नेतृत्व पूर्वराष्ट्रपति राउल कास्ट्रोका ज्वाइँ लुइस अल्बर्टो रोड्रिगेज लोपेज–कालेजाले गरेका थिए । उनको निधनपछि अनिया गिलर्मिना लास्त्रेसलाई जीएइएसएको नयाँ प्रमुख बनाइएको थियो । अमेरिकाले अहिले उनलाई पनि कालोसूचीमा राखेको छ ।

यता क्युबा सरकारले अमेरिकी प्रतिबन्धलाई ‘सामूहिक सजाय’ को संज्ञा दिएको छ । हाभानाले अमेरिका राजनीतिक दबाब सिर्जना गर्न क्युबाको अर्थतन्त्र कमजोर पार्न खोजिरहेको आरोप लगाएको छ । यसबाट सर्वसाधारण नागरिकले ठूलो कठिनाइ भोग्नुपरेको क्युबाको भनाइ छ ।

क्युबा अहिले नै लामो विद्युत् तथा पानी कटौती, इन्धन अभाव र खाद्य आपूर्ति संकटबाट गुज्रिरहेको छ । यस्तो अवस्थामा नयाँ अमेरिकी प्रतिबन्धले त्यहाँको आर्थिक तथा मानवीय संकट अझ गहिरिने आशंका गरिएको छ ।