काठमाडौँ । विश्वको दोस्रो ठूलो अर्थतन्त्र चीनको २०२५ मा १.१९ ट्रिलियन डलरको व्यापार अधिशेष गरेको अनुमान गरिएको छ । चीनको यो व्यापार २०२४ को तुलनामा २० प्रतिशतले बढेको हो । मुद्रास्फीति समायोजन गरेपछि पनि, यो विश्वको कुनै पनि देशले रेकर्ड गरेको सबैभन्दा ठूलो व्यापार अधिशेष हो ।

चीनको भन्सार प्रशासनको तथ्याङ्क अनुसार, चीनले डिसेम्बरमा मात्र ११४.१४ अर्ब डलरको व्यापार अधिशेष गरेको छ । यो चीनको इतिहासमा तेस्रो सबैभन्दा सफल महिना थियो । व्यापार अधिशेष भनेको निर्यात र आयात बीचको भिन्नता हो ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले चीनमा ३० प्रतिशत कर लगाएका थिए । यसले अमेरिकासँग चीनको प्रत्यक्ष व्यापार घटायो, तर चिनियाँ कम्पनीहरूले यसबाट बच्ने बाटो फेला पारे । चिनियाँ कारखानाहरूले दक्षिणपूर्वी एसिया र अन्य क्षेत्रहरू हुँदै अमेरिकामा सामानहरू पठाए । चीनले विदेशी सामानहरूको आयातलाई निरन्तर घटाइरहेको छ ।

चिनियाँ सरकारले आत्मनिर्भरताको नीति अपनाउँदैछ, जसको उद्देश्य घरेलु उत्पादन बढाउनु हो । अक्टोबरमा घोषणा गरिएको पाँच वर्षे आर्थिक योजना, जुन २०३० सम्म विस्तार गरिएको छ । चीनले १९९३ देखि व्यापार घाटा सामना गरेको छैन ।

चीनको मुद्रा, रेन्मिन्बी, हाल धेरै कमजोर स्थितिमा छ । यसले विदेशी खरीददारहरूको लागि चिनियाँ सामानहरू सस्तो बनाएको छ, जबकि विदेशबाट सामानहरू आयात गर्ने चीनको लागि महँगो भएको छ ।

यसबाहेक, चीनको घरजग्गा बजारमा तीव्र गिरावटले सामान्य परिवारहरूको बचतलाई घटाएको छ । मानिसहरू अब कार र सौन्दर्य प्रसाधन जस्ता विदेशी सामानहरू किन्न सक्षम छैनन् । कम घरेलु मागका कारण, कारखानामा बनेका सामानहरू अब ठूलो मात्रामा निर्यात भइरहेका छन् ।

अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आईएमएफ) का प्रबन्ध निर्देशक क्रिस्टलिना जर्जिएभाले गत महिना बेइजिङमा चेतावनी दिएकी छन् । उनले चीन अब यति ठूलो भएको छ कि यसले निर्यातमा मात्र आफ्नो जीडीपी बढाउन नसक्ने बताएकी छन् । उनले चीनले आफ्नो मुद्रालाई बलियो बनाउन र घरेलु खपत बढाउनमा ध्यान केन्द्रित गर्न सल्लाह दिए । यदि चीनले त्यसो गरेन भने, विश्वव्यापी रूपमा व्यापार युद्ध हुन सक्ने उनको चेतावनी रहेको छ ।

सरल शब्दमा भन्नु पर्दा, जब कुनै देशले अन्य देशहरूलाई सामान बेचेर (निर्यात) बढी पैसा कमाउँछ र आयातमा कम खर्च गर्छ, त्यसलाई ‘व्यापार अधिशेष’ भनिन्छ । चीनको हालको अधिशेषले इतिहासका अन्य प्रमुख रेकर्डहरू भन्दा धेरै बढी छ । १९९३ मा, जापानको अधिशेष आजको सर्तमा २१४ अर्ब डलर थियो । २०१७ मा, जर्मनीको रेकर्ड ३६४ अर्ब डलर रहेको थियो । चीनले यी तथ्याङ्कहरूलाई तीन देखि पाँच गुणा पार गरेर नयाँ किर्तिमान बनाएको छ ।